#message_Item_locked#

# Gevoel

Een gevoel kan drie betekenissen hebben: een fysische gewaarwording, een psychische gewaarwording en een waarneming.
Een gewaarwording is een gevoel (mv. gevoelens) dat een louter gevolg is van fysiologische acties, dus zonder inbreng van het organisme. Naargelang de plaats waar zo'n gevoel wordt ervaren, onderscheiden we een fysisch gevoel of een psychisch gevoel. Daarnaast is er het zintuig gevoel (geen meervoud) of de tastzin waarmee mens of dier de werkelijkheid rondom zich kunnen waarnemen.
We bespreken deze drie soorten gevoel:
 

Fysisch gevoel

Gewaarwording op een locatie op of in het lichaam, buiten het centrale zenuwstelsel, bvb honger, koude, pijn … .
Fysische gevoelens zijn geëvolueerd om gedrag uit te lokken dat het gevoel doet verdwijnen, bv in geval van honger tot voedsel zoeken, in geval van koude tot een warmere locatie zoeken, in geval van pijn tot trachten te verhelpen aan de oorzaak van de pijn.

We zijn geneigd te denken dat een organisme fysische gevoelens als onaangenaam ervaart, maar een onaangenaam gevoel is een psychisch gevoel. Het is bij de evolutie van psychische gevoelens dat aan fysische gevoelens een psychische component werd gekoppeld, bv de ervaring van koude als onaangenaam en warmte als aangenaam.
 

Psychisch gevoel

Gewaarwording in de hersenen, waarbij we drie soorten onderscheiden:
- gewoon psychisch gevoel: voldoening, ergernis, jaloezie, schaamte, schuld …
emotie of sterk psychisch gevoel: vreugde, fierheid, verdriet, angst, kwaadheid …
basisgevoel: goed gevoel', neerslachtigheid, frustratie, onzekerheid ...
Met basisgevoel bedoelen we een onderliggende gemoedstemming die aanwezig blijft maar tijdelijk kan overstemd worden door andere gevoelens: bv een goed gevoel kan overstemd worden door ergernis, angst … en neerslachtigheid kan overstemd worden door voldoening, vreugde … .

Een bijzonder basisgevoel is het ‘goed gevoel’. In vergelijking tot de andere basisgevoelens zorgt het voor een belangrijk voordeel in de strijd om te overleven. Een ‘goed gevoel’ geeft de energie die nodig is voor fitness en fitness is het criterium waarop de natuur selecteert (Evolutie S4). Zonder goed gevoel, geen energie en geen fitness.

 

Zintuig gevoel

Terwijl het zintuig gevoel volgens de traditionele opvatting enkel de tastzin bevat, is er in vorige eeuw een tendens ontstaan om er de pijnzin, temperatuurzin en drukzin aan toe te voegen, zie citaten onder de argumentatie. Wij menen dat onderstaande argumenten vóór de traditionele opvatting meer doorwegen dan deze tegen en verkiezen daarom de traditionele opvatting te behouden:

Definitie: De tastzin is een zintuig dat wordt gebruikt om door tasten of aanraken een object te verkennen. Het gevoel dat men daarbij waarneemt is het gevolg van een gemaakte keuze en verschilt dus van een fysisch gevoel dat spontaan optreedt en een gewaarwording is.

Argumenten vóór de traditionele opvatting
1 De wetenschap is het er over eens dat een organisme met zijn zintuigen kan waarnemen. Daarnaast is er een taalkundig onderscheid tussen een waarneming en een gewaarwording: een vogel kan je waarnemen (zien, horen) maar niet gewaarworden.

Volgens de traditionele opvatting kan je met alle zintuigen waarnemen en met geen enkel zintuig gewaarworden, ook niet met de tastzin. Deze consequentie wordt door de nieuwe opvatting opzij gezet.

2 De actie tasten is het gevolg van een keuze die het organisme bewust maakt, terwijl het fysisch gevoel het gevolg is van autonome acties in het lichaam, geëvolueerd om het organisme aan te zetten tot een reactie.
Dit verschil tussen ‘waarnemen en voelen’ verandert niet i.g.v. gevoelens op de huid.

Tegenargument:
1 De prikkels van warmte/kou en van pijn worden op de huid ervaren, zoals de prikkel van de tastzin (zie eerste citaat).
<-> Koude rillingen, jeuk … worden ook op de huid ervaren en zijn symptomen van een aandoening, dus geen gevolg van het extern gebeuren. Terwijl een zintuig wordt gedefinieerd als de mogelijkheid om 'het extern gebeuren waar te nemen’.

Onderstaande citaten maken de tendens duidelijk dat het zintuig gevoel naast de tastzin ook de pijnzin, temperatuurzin en drukzin omvat (met de term pijn wordt 'pijn ter plaatse van de huid' bedoeld).

1e citaat: Zintuigen bij de mens en andere gewervelden

Zintuig

Anatomie

Prikkel

Gewaarwording

Gezichtsvermogen

Netvlies

Licht

Zien

Gehoor

Slakkenhuis

Trilling

Horen

Reukzin

Reukzintuig

Moleculen/stoffen

Ruiken

Smaakzin

Tong

Moleculen/stoffen

Proeven

Tastzin

Huid

Vervorming van de huid

Voelen

Thermoceptie

o.a. Huid

Verwarming/afkoeling van de huid

Warmte/kou voelen

Nociceptie

o.a. Huid

Extreme vervorming, opwarming of afkoeling van de huid

Pijn voelen

Evenwichtszin

Evenwichtsorganen

Beweging van endolymfe

Evenwicht

Proprioceptie

Spierspoeltjes en peeszintuigen

Spierspanning en rek in pezen

Bewegingen,
lichaamsbewustzijn

Bron: https://nl.wikipedia.org/wiki/Zintuig#Zintuigen_bij_de_mens_en_andere_gewervelden

2e citaat: Gevoel in psychologische zin moet worden onderscheiden van gevoel als de zintuiglijke vorm van waarnemen (tastzin, pijnzin of temperatuurzin)
Bron: https://nl.wikipedia.org/wiki/Gevoel dd mei 2016

3e citaat: De eerste vier van de klassieke zintuigen, gezichtsvermogen, gehoor, reukzin en smaakzin zijn de speciale zintuigen. Voelen wordt onderverdeeld in drie aparte zintuigen die vooral in de huid liggen. De zogenaamde somatische zintuigen: tastzin, thermoceptie (warmte en koud) en nociceptie (pijn).
Bron: https://www.gezondheidsnet.nl/horen/waarneming-de-zintuigen-op-een-rij 

4e citaat: Gevoel g.mv.(geen meervoud): het vermogen om te voelen, als zintuig, m.n. het vermogen om stoffelijke voorwerpen in hun stoffelijkheid te kennen door de tastzin of om druk- en pijngewaarwordingen te herkennen.
Bron: Van Dale, online 2015

Gekoppelde stellingen

Er zijn nog geen gekoppelde stellingen

Gekoppelde artikels

Er zijn nog geen gekoppelde artikels

 

Overleg (4)

Jan Chandesais

22/10/2016

Ik ga daar niet van uit. Ik schrijf dat de locatie waarop we iets gewaarworden buiten het centraal zenuwstelsel ligt.
Op http://www.brainmatters.nl/terms/perifeer-zenuwstelsel/ lees je hierover: Het perifere zenuwstelsel vormt de verbinding tussen het centraal zenuwstelsel en de spieren en zintuigen. Het zorgt ervoor dat informatie van de organen, zintuigen en spieren bij het centraal zenuwstelsel komt.


jef cools

21/10/2016

jan, je gaat ervan uit dat bij een fysisch gevoel, het centraal zenuwstelsel niet betrokken is. ik begrijp dit niet zo goed.


Jan Chandesais

21/10/2016

- Het gaat er niet over of tastzin thermoceptie en nociceptie mag bevatten, maar of de argumenten om dit niet te doen al dan niet doorwegen.
- Over het centraal zenuwstelsel, lees je bv op http://www.menselijk-lichaam.com/algemeen/zenuwstelsel/ lees je bv: Alles wat wij bewust voelen of doen, gaat uit van het centrale zenuwstelsel en wordt daar verwerkt.


jef cools

20/10/2016

als je het woord mogelijkheid vervangt door het woord potentie dan ben je van je tegenspraak dat er mogelijk nog andere mogelijkheden zijn af.
voor mij mag tastzin gerust thermoceptie en nociceptie omvatten, dat zijn m.i. zaken die je waarneemt vb blazen van wind langs je oren, ijskou op je vingers, dat je niet blij bent als je handschoenen vergeten bent, maakt niet uit en ook niet dat je erop uit om dit ongemak te ondergaan.
pijn als je hete kookpot vastpakt en je verbrandt, ook al heb je die per ongeluk vastgenomen.
met pijn heb je de miserie dat die zowel van buiten als van binnen kan worden gevoeld. maar hier zou ook kunnen stellen dat we in geval van pijn aangevallen worden door uitwendige zaken ( slecht eten, zuur drinken, ontwikkelen van slechte cellen door deling, reactie van lichaam op een aanval van bacterie, virus.....)
je maakt het jezelf moeilijk om het centraal zenuwstelsel erbij te betrekken bij onderscheid tussen psychisch en fysisch gevoel, ik weet niet of dit zelfs correct is.
voila zie goed gezegd jef
voila dat is weer eens goed gezegd.


Plaats een reactie


* Velden verplicht
Registreer nu of meld u aan zodat u niet telkens uw voornaam, naam en email hoeft op te geven